Heb je echt goede smaak? Of doe je alsof?
Performativiteit is hot topic op sociale media. Mensen worden beschuldigd van ‘performative reading’ (lezen om intellectueel over te komen) of uitgemaakt voor ‘performative male’ (een man die, vaak met feministische boeken, de aandacht van vrouwen probeert te trekken). ‘Performative taste’ is de overkoepelende term, die ook kan gaan over hoe je je huis inricht, wat je aantrekt, wat je eet en drinkt, welke tentoonstellingen en voorstellingen je bezoekt – en vooral wat je daarvan laat zien op sociale media.
De socioloog Thorstein Veblen had het in 1899 al over conspicuous consumption in zijn boek The Theory of the Leisure Class. Met die term bedoelde hij het kopen van spullen om te laten zien bij welke klasse je hoort, niet per se omdat je ze nodig hebt. Bekender is La distinction. Critique sociale du jugement (1979) van Pierre Bourdieu, een van de meest invloedrijke sociologische boeken van de afgelopen eeuw. Daarin beschreef hij hoe mensen met veel cultureel kapitaal (opvoeding, opleiding) bepalen wat goede smaak is en zo macht uitoefenen over de rest.
Maar waar je je in de vorige eeuw moest begeven onder de mensen die wisten naar welke galeries je moest gaan, welke tijdschriften je moest kopen of hoe vaak je je broek moest omslaan, lijk je nu alleen je sociale media te hoeven openen en de juiste influencers te volgen om cultureel kapitaal te vergaren. Het is nog nooit zo makkelijk geweest te doen alsóf je goede smaak hebt.
Voor NRC Magazine verdiepte ik me in waarom het smaakdebat nu weer oplaait. “Smaak is heel verwarrend geworden.”
Havermelkelite-oprichter Jonas Kooyman schoof n.a.v. het artikel aan bij Nieuwsweekend (NPO Radio 1).